İskenderiye Feneri’nin 70-80 tonluk taşları incelendi

Mısır’ın İskenderiye kentindeki Pharos Adası’nda inşa edilen İskenderiye Feneri, yeni bir dijital araştırmayla yeniden yapılandırıldı. Modelde, yaklaşık 103 metre yüksekliğindeki yapının dokuz kata yayılan 67 odası bulunduğu belirlendi.

Antik Dünyanın Yedi Harikası arasında gösterilen fenerin yapımına MÖ 3’üncü yüzyılın başlarında başlandı. Gemilere yol göstermek amacıyla inşa edilen yapı yaklaşık 16 yüzyıl kullanıldı; 1303’teki büyük depremde ağır hasar gördü.

1995’te başlayan su altı araştırmalarında, deniz tabanında yaklaşık iki hektarlık alana yayılan 4 bin 896 taş blok belgelendi. Bu kalıntıların fenerin orijinal yapısının yalnızca yüzde 10’unu oluşturduğu belirlendi.

Eksik bölümleri anlamak için Fransız araştırmacılar mühendislerle birlikte kapsamlı bir dijital yeniden yapılandırma çalışması yürüttü. Haziran 2025’te yapılan operasyonda fenerin bulunduğu alandan 22 dev taş blok çıkarıldı; bazı blokların 70 ila 80 ton ağırlığında olduğu belirtildi.

Taşlar arasında anıtsal girişe ait parçalar ile Mısır ve Yunan mimarisini birleştiren farklı bir giriş yapısının kalıntıları da yer aldı. Araştırmacılar üç boyutlu taş modellerini antik sikkeler, mozaikler, kil lambalar ve Orta Çağ gezginlerinin yazılı anlatımlarıyla bir araya getirdi.

Dijital modelde odaların, iki atlı kişinin karşılıklı geçebileceği genişlikte bir rampayla birbirine bağlandığı görüldü. Yapının altında ise ağırlığı taşıyan kemerli geçitler ve tonozlu odalar bulunduğu belirlendi.

Deprem ve tsunami simülasyonlarında geniş temel, kalın taş duvarlar ve kemerli taşıyıcı sistemlerin fenerin dayanıklılığında rol oynadığı görüldü. Dassault Systèmes Vakfı Başkanı Thibault de Tersant, analizlerin yapının yaklaşık 1.600 yıllık tarihinde 18 depreme nasıl dayandığını anlamaya yardımcı olduğunu söyledi.

Araştırmada, fenerin temelindeki bazı taş blokların yapının inşa edildiği dönemden 2 bin yıldan daha eski Mısır piramitlerinden sökülerek yeniden kullanıldığı da belirtildi. Fenerin taşlarının bir bölümü ise zamanla sökülerek 1477’de inşa edilen Kayıtbay Kalesi’nde kullanıldı.