Japonya eski fabrikalara kamu yatırımı, özel işletme modelini inceliyor

Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı bünyesindeki uzmanlar paneli, kritik malzemeler üreten ancak mali sorunlar nedeniyle ekipmanlarını yenileyemeyen eski fabrikaların devletçe devralınıp modernize edilmesini öngören planı görüşmeye başladı.

Plan, tedarik zincirinde yaşanabilecek krizleri önlemeyi amaçlıyor. Kimyasallar ve özel dökümler gibi stratejik ürünlerde üretimin tek bir yerli şirkete bağlı olduğu durumlarda, düşük kârlılık nedeniyle tesislerin yenilenememesi sanayi açısından risk oluşturuyor.

Çin’in ihracat kısıtlamalarıyla dışa bağımlılık tehlikesinin artması üzerine Tokyo yönetimi, vergi teşvikleri ve sübvansiyonların tek başına yeterli olmayacağı kanaatine vardı. Serbest piyasa kurallarına aykırı görülen mekanizmanın yalnızca istisnai acil durumlarda uygulanması değerlendiriliyor.

Öngörülen modelde bağımsız bir kamu kurumu, mali sıkıntı içindeki fabrikayı devralarak devlet bütçesiyle baştan sona modernize edecek. Tesisin günlük işletmesi ise asıl sahibi olan özel şirkette kalacak.

Kamu yatırımı ve amortisman süreci tamamlandığında fabrikanın özel sektöre iade edilmesi planlanıyor. Mülkiyetin devlete, işletmenin özel sektöre ait olduğu bu yöntem GOCO olarak biliniyor.

Model daha önce ABD’de silah fabrikaları ve araştırma laboratuvarlarında, İngiltere’de ise 2021’de zor durumdaki stratejik bir çelik üreticisinin kurtarılmasında uygulanmıştı.

Japonya, benzer bir yöntemi kritik sanayi kollarında ve savunma sektöründe kullanarak yerli üretim kapasitesini güvence altına almayı amaçlıyor. Planın en erken önümüzdeki baharda hükümetin ekonomik güvenlik stratejisine eklenerek yasalaştırılması hedefleniyor.