Kredi kartında asgari ödeme yüzde 30’a indi, konut kredisi değişti
Piyasa başlıklarında küçük kalan BDDK düzenlemesi, hem kart borcunun aylık ödeme eşiğini hem de ikinci konut için kullanılabilecek kredinin sınırlarını değiştiriyor. İki ayrı kararın ortak noktası, hane halkının nakit akışına ve borçlanma imkânına doğrudan dokunması.
Düzenlemenin en elle tutulur tarafı kredi kartlarında: limiti 100 bin ile 200 bin lira arasındaki kartlarda asgari ödeme oranı yüzde 40’tan yüzde 30’a düşürüldü. Bu değişiklik, söz konusu limit grubundaki kart kullanıcılarının ödemesi gereken asgari tutarı etkiliyor. Oranın 10 puan gerilemesi, borcun tamamını kapatamayan kullanıcılar için aylık ödeme eşiğinin değişmesi demek; ancak kişinin cebindeki fark, kart borcunun tutarına bağlı.
Burada önemli ayrım, indirimin bütün kredi kartlarına değil, belirtilen limit aralığındaki kartlara ilişkin olması. Düzenleme, asgari ödeme yükümlülüğünü değiştiriyor; kart borcunun kendisini ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle oran düşüşü, kullanıcıya kısa vadede daha düşük bir zorunlu ödeme sağlayabilse de borcun ne kadarının kapandığı sorusunu ayrıca gündemde tutuyor. Haberde yeni oranla ortaya çıkacak örnek bir ödeme tutarı verilmediğinden, etkiyi herkes için tek bir rakama çevirmek mümkün değil.
İkinci değişiklik konut kredilerinde. Daha önce bir evi bulunanların ikinci konut için kullanabileceği kredi, konut değerinin yüzde 25’iyle sınırlıydı; yeni düzenlemeyle bu kısıt ikinci konut alımında kaldırıldı. Kısıt artık iki evi bulunanlar için üçüncü konut ve sonrasından itibaren uygulanacak. Böylece ikinci konut almayı düşünenler bakımından krediye erişimin çerçevesi değişmiş oldu.
Ancak bu değişiklik, ikinci ev almak isteyen herkesin konut bedelinin tamamına yakınını krediyle karşılayabileceği anlamına gelmiyor. Kullanılabilecek kredi miktarı, konutun ekspertiz değerine ve enerji kimlik belgesi sınıfına göre yüzde 20 ile yüzde 90 arasında değişebilecek. Bu oranlar yasal üst sınırlar olarak açıklanıyor; bankalar müşterinin gelir durumunu, kredi notunu ve kendi risk politikalarını dikkate alarak daha düşük tutarda kredi kullandırabilir.
Dolayısıyla düzenlemenin etkisi iki ayrı hanede farklı hissedilecek. Kredi kartında belirli limit grubundaki kullanıcı için değişen, aylık asgari ödeme oranı; konut tarafında ise ikinci ev alımında uygulanacak kredi sınırı. Birincisi mevcut borcun ödenme takvimine, ikincisi yeni bir konut alımında kullanılabilecek finansmana ilişkin. Bu başlıkları yalnızca oranların düşmesi ya da kısıtın kalkması diye okumak, bankaların uygulayacağı sınırları ve borçlunun kendi mali durumunu gözden kaçırır.
Okur açısından asıl izlenmesi gereken, düzenlemenin hangi koşullarda uygulanacağı ve bankaların yasal üst sınırları ne ölçüde kullanacağı. Haberde bankaların daha düşük kredi verebileceği açıkça belirtiliyor; bu nedenle yüzde 20 ile yüzde 90 aralığını herkes için hazır bir kredi vaadi gibi görmek doğru olmaz. Aynı şekilde asgari ödeme oranındaki gerileme de kart borcunun maliyetine veya toplam geri ödeme süresine ilişkin haberde yer almayan bir sonucu tek başına kanıtlamıyor.
Günün manşetlerinde yer bulmayan bu karar, tüketicinin hem bugün ödeyeceği tutarı hem de konut alırken başvurabileceği finansmanı ilgilendiriyor. Etkisi herkeste aynı olmayacak; kart limiti, borç miktarı, konutun ekspertiz değeri ve bankanın değerlendirmesi belirleyici olacak. Bu yüzden düzenlemenin gerçek karşılığı, oranları tek başına okumakta değil, hangi kullanıcıya hangi şartla uygulanacağını takip etmekte yatıyor.
Bu köşe, Ekonomik Gündem yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

